Başvuru, geçit hakkı tesisine yönelik davada taşınmaz üzerine konulan ihtiyati tedbirin uzun süre devam etmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir. Başvurucuların murisi tarafından yapılan bireysel başvuru sürecinde murisin vefat etmesi üzerine mirasçıları yargılamayı sürdürmüştür.
Anayasa Mahkemesi, taşınmaz üzerindeki ihtiyati tedbirin 4 Mayıs 2010 tarihinden 18 Mayıs 2022 tarihine kadar 12 yıl 14 gün boyunca uygulandığını tespit etmiştir. Mülkiyet hakkını kısıtlayan bir tedbirin kapsam ve süre bakımından orantılı olması gerektiğini vurgulayan Mahkeme, tedbirin makul olmayan bir süre devam ederek mülk sahibine orantısız bir külfet yüklediği gerekçesiyle Anayasa'nın 35. maddesinde korunan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine hükmetmiştir.
Yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar görmeyen Mahkeme, ihlalin sonuçlarının giderilmesi amacıyla başvuruculara müştereken net 100.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar vermiştir.
Öne çıkanlar
- Geçit hakkı davasında taşınmaza konulan ihtiyati tedbir 12 yıl 14 gün sürmüştür.
- Tedbirin makul olmayan süre boyunca sürmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmiştir.
- Başvuruculara müştereken 100.000 TL manevi tazminat ödenmesi hükme bağlanmıştır.
Anayasa Mahkemesinin yayımladığı resmî metni göster
TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
MEHMET GÖKHAN EMİNOĞLU VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2021/14323)
2. Şule Işıl ARTAR
3. Zühal ÇELİK
| Karar Tarihi | 22/9/2026 |
|---|---|
| Başkan | İrfan FİDAN |
| Üyeler | Recai AKYEL, Selahaddin MENTEŞ, Muhterem İNCE, Yılmaz AKÇİL |
| Raportör | Tahir Hami TOPAÇ |
| Başvurucular | 1. Mehmet Gökhan EMİNOĞLU |
| Vekili | Av. Feyzullah KÖPRÜBAŞI |
I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
1. Başvuru, geçit hakkı kurulması istemiyle açılan davada taşınmaz üzerinde geçit hakkı tesisine yönelik ihtiyati tedbirin uzun süre devam etmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
2. Başvurucular 17/2/2021 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Komisyon, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilemez olduğuna, mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.
3. Bireysel başvuru tarihinden sonra başvurucu Yıldız Eminoğlu 2/11/2021 tarihinde vefat etmiş, yukarıda başvurucu olarak belirtilen mirasçıları başvuruya devam etmek istediklerini bildirmiştir.
II. DEĞERLENDİRME
4. Başvurucuların murisi, taşınmaz üzerinde geçit hakkı tesisine yönelik ihtiyati tedbirin uzun süre devam etmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Başvuru, mülkiyet hakkı kapsamında incelenmiştir.
5. Anayasa Mahkemesi olay ve olguları somut başvuru ile benzer nitelikte olan Hesna Funda Baltalı ve Baltalı Gıda Hayvancılık San. ve Tic. Ltd. Şti. ([GK], B. No: 2014/17196, 25/10/2018), İhsan Metin ([2. B.], B. No: 2015/7044, 23/1/2019), İbrahim Geçer ([1. B.], B. No: 2014/19056, 19/2/2019) ve Şeyhmus Terece ([GK], B. No: 2017/26532, 23/7/2020) kararlarında uygulanacak anayasal ilkeleri belirlemiştir. Bu çerçevede mülkiyet hakkını sınırlandıran bir tedbirin uygulanmasının ölçülü olabilmesi için kapsamı ve süresi itibarıyla orantılı olması gerektiği ve tedbirin makul olmayan bir süre devam etmesinin mülkiyet hakkının tanıdığı yetkilerin kullanılmasının belirsiz olacak şekilde ötelenmesi suretiyle mülk sahibine orantısız bir külfet yüklediği gerekçesiyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği sonucuna ulaşmıştır. Somut olayda başvuruya konu 4/5/2010 tarihli ihtiyati tedbir kararının 18/5/2022 tarihinde kaldırıldığı anlaşılmıştır. 12 yıl 14 gün boyunca devam eden ihtiyati tedbirin süresi itibarıyla orantılı olmadığı anlaşıldığından anılan kararlarda açıklanan ilkelerden ve ulaşılan sonuçtan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır.
6. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.
III. GİDERİM
7. Başvurucuların murisi, 100.000 TL manevi tazminat ödenmesi talebinde bulunmuştur. Anayasa Mahkemesi, mülkiyet hakkına yapılan müdahaleyi ölçüsüz kılan tedbirin uzun sürmesine ilişkin olarak tedbir sürecinde mülkiyet hakkının gerektirdiği ivediliğin ve özenin gösterilmesi bakımından yargısal makamların sorumluluğu olduğuna dikkati çekmektedir (benzer değerlendirme için bkz. Hamit Alihansoy ve diğerleri [1. B.], B. No: 2017/35581, 29/9/2020, § 66). Buna göre başvuru konusu olayda ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmamaktadır. Eski hâle getirme kuralı çerçevesinde ihlalin sonuçlarının bütünüyle ortadan kaldırılabilmesi için başvuruculara manevi zararları karşılığında talebe bağlı kalınarak net 100.000 TL manevi tazminatın müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.
IV. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvuruculara 100.000 TL manevi tazminatın MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
Ç. 487,60 TL harç ve 40.000 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 40.487,60 TL yargılama giderinin başvuruculara MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
D. Ödemelerin kararın tebliğini takiben başvurucuların Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal faiz UYGULANMASINA,
E. Kararın bir örneğinin bilgi için Bodrum 2. Asliye Hukuk Mahkemesine (E.2021/118, K.2024/662) GÖNDERİLMESİNE,
F. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 22/9/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.